خط لکی(نوویسونن وه ختئ له کی)

نوشته زیردرسال ۷۹ منتشرگردیدوبراساس همین نوشتاربنده درتهران چندبار این شیوه ی نوشتاری را درسالهای ۸۰و۸۱ تدریس کردم اوردن ان دراینجابرای رفع برخی پرسشهای دوستان است

 

 گویش یا زبان لکی  همگره گویش های  فیلی ، کرماشانی ،کلهری ، گروسی ،و خانقینی است که در لکستان  شامل غرب لرستان (کوهدشت ، نورآباد،الشتروچغلوندی  ) ، هرسین ، دره شهر ،آبدانان ،صحنه،کنگاور و بخشهای از خرم آباد،نهاوند،بروجرد،ایلام ،کرمانشاه و همدان با آن صحبت می شود ، در این حوزه شاعران بزرگی از قرن ها پیش تا کنون شعر هایی را سروده اند که از آن جمله می توان به  باباطاهرعریان ملاپریشان  (ق 8) ،ملا منوچهر ، ملاحق علی ، آزاد بخت ، غضنفری،ترکه میر ، حسنوند و  ..... اشاره کرد در ضمن بیشتر شعر های مذهبی یارسانی ها (اهل حق) نیز به این زبان می باشد، پهلویانه (فهلویات) که  شعرهایی با شاعر نامشخص می باشند نیز بین مردم این منطقه رایج است که سینه به سینه نقل شده اند  و در مراسم شادی و عزا خوانده می شوند(1)

متاسفانه این گویش  فاقد گونه ی نگارش روشنی می باشد و هر نویسنده ای بنا بر سلیقه ی خود دست به کشف حروفی برای خود نموده است  در این مقاله سعی شده با الهام از شیوه ی نگارش کردی  حروف الفبایی برای این گویش تهیه گردد که امید است مورد توجه مححققان عزیز قرار بگیرد لازم به ذکر است که این حروف زبان لری و بختیاری را نیز می تواند در بر بگیرد  .

اصل اساسی در این شیوه ی نگارش " برابری ویکسانی تلفظ و نوشتن کلمه" می باشد . این حروف به صورت زیر می باشند:

آا ،ب،پ ،ت ، ج ، چ ، ح ، خ ، د ، ر ، ڕ، ز، ژ، س ، ش ، ع ، غ ، ف ، ق ، ک ، گ ، و ، وو ، ۆ ، ل ، ڵ  ، م ، ن ، ه ،هه ،ی،ێ ،ڤ

که در زیر آوا نوشت آنها همراه با مثال هایی  آورده شده است.

 

ادامه نوشته

غزلی بدون نقطه از مرحوم خسروکولیوند

از خسرو بن نور محمد خان بن گل محمد.....پدر ملا منوچهر خان کولیوند( ناظم لک)

 

دو گۆڵ هاوه صدر سرو سماوه           دو گۆڵ هاوه صدر سرو سماوه

دو گل هست بر بالای سرو سر به آسمان کشیده...«ها» به معنی «هست».در جمله اسمیه دو گل بالای سرو هست.«وه» در گویش لکی به معنی حرف اظافه«به».«سرو سماوه» سرو سر به آسمان کشیده

عرعروار مدام هاوه هاواوه               هر هاوه دو گل عرعر مأواوه

وار: پسوند، به معنی«مانند»،«هاوه»به معنی «هست».به «هواوه»:به هو،«هر»به معنی همیشه. «هاوه»هست،به معنی«هر هاوه دو گل»همیشه آن دو گل همراهش هست..عرعر مأواوه:جای دارد بر روی یا بالای آن قامت همچون عرعر.معنی بیت: قامت آن زیبا همواره مانند درخت عرعر در هوای بالا رفتن است،روز به روز بلند قامت تر می شود، در حالیکه آن دو گل بر بالای آن قامت چون عرعر جای گرفته ان،منظور از «دو گل»دو پستان است

لۆئم الحام کرد و کل  درده وه              لالام اولاله آه سرده وه

ادامه نوشته

انتخابات نیشتمان(مجلس) ونظردایائه ل(پیره زنان) ئیمه:هه رومئ سئ

ئیمه هه رمئ سئ

نیشتویم ئه ر سه ر به ر دئ  سه ردی  ویرئ  هویه ر ئیواره

روی سنگ سردی رو به خورشید عصرگاهی نشسته بودم

بئ رئ  دایا ئئ  هوارئ ره  مئ هاتئ ن چوارشو ئه ل  جه ر  هه نگوئتئ  ئه ر پئ شت

تعدادی پیرزن داشتند میامدند چادرها را دور کمرشان بسته بودند(حالتی ازسرعصبانی)

وتم:"سئ لام خووینو  ئئ کوو ئه  ماینو؟"

گفتم"سلام از کجا میایید؟"

یه گئ ئه ژینو کئ ردئ ئئ جواو" ئئ بازار ئه خه شئ لوخ بی گئ نه تونئ ستمو چیی بئ خئریمو!"

یکیشان جواب داد"ازبازار انقدر شلوغ بود که نتوانستیم خرید کنیم"

 " ئرا چه  مه ر چه بی یه"

"چرا"

"مه ر خه ور نئ ری؟! انتخاباته نیشتمونی یه؟ میا باین ئو بوئنی نوم شیه ر ته خه  ئایم  رئشیا گئ نئ ماوو رئ بووی

مگرنمیدانی ؟انتخابات مجلسه چنان بازارشان گرمه که

پئ نوم خیابو قازه وئه سک"

خیابان پراسا از کاغذوعکس

هومه چه موشینو دایال ئابادی

نظرشما چیست ای پیرزنان ابادی

"چه بوشیم هه رگئل یه کئ مای قئیلی ئئ راس ئو دئروو مه نئ ئه ر سه ریه ک و مه چوو !ئیمه مه مینیم ئو به دبه ختی ئه ل مو"

هرباریکی میاید قولهایی میدهند اما نتیجه اش اینست که ما همان بدبختی که بودیم هستیم

دیه ر چه

دیگه

وه لا جه بوشیم کئ ردونه سه نوبه تی گی بئ رکی هه مه مئ هه ن

چی بگم انگار نوبتیست

ده سئ ئاوردئ ئه ر گوپئ ئو وتئ

مئ نئ مه زانم ئئ یی تئیرونه چه مئ هه ن یئ گئ ل  هه م نئ یمون یه گئ  ئه ژینو بای ئئ نیشتمونه (مجلس) قئ سئ بئ هئ. یا هانئ خاوو یا وه قاازی کا هانئ دوم ئی وه زیره له و

....هه نی مه نئ یه

هویه ر=خورشید  هه نی  =باز    قااز=کاعذ